Hors

U najstarijoj istočnoslovenskoj hronici Povest minulih leta, kao jedno od božanstava kojima Vladimir podiže kumir više svog dvora u Kijevu biće pomenut i Hors. Првобитно записан као Хърсъ. Ovaj izvor nam nažalost ne pruža bitne pojednosti. Tako je i sa brojnim drugim izvorima koji naprosto samo imenom navode ovo božanstvo, čineći ga najpomenutijim nakon Peruna. Stoga se već dugo traga za lingvističkim korenom naziva a najčešća je pretpostavka o iranskoj pozajmljenici. Pozivajući se pri tome na avestansko hvarə xšaētəm, persijsko xuršēt‎ odnosno osetinsko hur sve u značenju “sjajno sunce, sunce” dovešće do oblikovanja nedovoljno razjašnjenje predstave o “bogu sunca”. Nepostojanje veznika između imena Horsa i Dažboga u jednom od prepisa izvoronog spisa potaknuće misao o istoznačnosti ova dva imena, pa će Horsu biti pripisane i onako labavo utemeljene Dažbogove solarne crte, kao potvrda iranske teorije. Slično se objašnjava i navod iz ruskog epa Slovo o Igorovom pohodu gde knez Vseslav preobražen u vuka preseca put Horsu, krećući se ka svom odredištu. Iako će usled pominjanja noćnog putovanja postojati nastojanja da se ovo božanstvo prikaže i kao podjednako neodređen “bog meseca”. Ipak sve ove teorije bivaju poljuljane ako znamo da se iranska pretpostavka ne može olako prihvatiti. Ona se suočava pre svega sa lingvističkim problemima, uz to ni vreme i tačno mesto na kom bi do ovog uticaja došlo nisu jasno određeni niti je uočen teonim iranskog porekla koji bi poslužio kao osnova Horsu. Među brojnim drugim pretpostavkama koje su ovo božanstvo vezivale uz rat, lepotu, zlato, konje ili petlove na osnovu iranskog, germanskog, turkijskog ili grčkog ishodišta reči izdvaja se jedna. Sada se moguće izvorište ovog imena postavlja daleko u prošlost kada su slovenska plemena delila prostor severnih crnomorskih obala sa drugim indoarijskim plemenima. To dozvoljava da se, kao što je slučaj kod Svarogovog imena, koren protraži u najstarijem vedskom sloju gde je očuvan u obliku hṛṣu. Noseći značenja “nakostrešenost”, “uzdignutost”, “radost”, “zadovoljstvo”, “požuda” - odnosno krajnja telesna radost koja čini da se dlake na telu nakostreše. Tako bi umesto nejasnog “boga sunca” trebalo tragati za božanstvom ispunjenim životnim nagonom, možda baš onim koje nam s proleća donosi Jarilo.